De gastspreker van vanavond is Jelle Posthuma, filmregisseur (en schrijver, editor, producent) uit Amsterdam. Zijn speelfilm ‘Zwijgrecht’ heeft vorig jaar in de bioscoop gedraaid (meer dan 100.000 bezoekers) en is nu onder andere op Amazon Prime te zien. Een flink aantal leden heeft de film, voorafgaand aan vanavond, bekeken.
Jelle heeft na de filmacademie in Amsterdam aanvankelijk een (film)carrière opgebouwd met het maken van videoclips (o.a. met Armin van Buuren, Hardwell en Snoop Dogg) en commercials. In de hoogtijdagen van MTV en andere muziekzenders was er veel vraag naar videoclips; dat is nu helaas een beetje voorbij.
Op basis van een eerdere korte film (‘Zweven’, daarover straks meer) wilde Jelle graag een langere film maken over ‘uithalers’ (geronselde jongeren die de drugs uit de containers in de Rotterdamse haven halen). En hij wilde dat graag doen met jongeren die een beetje uit dat circuit komen. Gemeente Rotterdam zag wel wat in het project; later is ook Amsterdam partner daarin geworden. Een van de eerste vragen uit de zaal is: “Hoe kan je jongeren ronselen voor je film?”. Dat lukte ook in eerste instantie niet, totdat een jeugdagent die op TikTok zat, een filmpje daarop postte over het filmproject. Toen kwamen er opeens 750 responses. “Hoe selecteer je daaruit”, vraagt Andrea de Groot. “In principe gewoon middels audities”, zegt Jelle. Maar wel een beetje op een nieuwe manier (zonder script): hij liet de jongeren volledig vrij om iets op te voeren in een criminele setting. Zo kwamen de mensen met acteertalent bovendrijven. Veel jongeren die aan de audities meededen zaten zelf in de periferie van de uithalers. Er bleek zelfs een ‘uithalers-app’ te zijn, waarop ze onderling communiceerden. Van sommigen met praktijkervaring heeft Jelle ook veel geleerd voor het script. “Was de film oorspronkelijk bedoeld als docu?” vraagt Coby Haring. Maar het is altijd de bedoeling geweest een speelfilm te maken, met aanvankelijk als idee dat die 40-50 minuten zou worden. Omdat de spelers zelf begonnen over “Straks kom ik in de Pathé!” is er budget gezocht en gevonden om te film uit te bouwen tot een bioscoopfilm.
Even terug in de tijd. Doordat Jelle eerder veel videoclips had gemaakt voor MTV kwam hij in contact met gangsterrappers die nog wel geïnteresseerd waren in een videoclip. Daarin stond een rapsong centraal van zo’n rapper die zijn beste vriend verloren was door een liquidatie. De clip is toen verder uitgewerkt tot de korte film ‘Zweven’. Na het bekijken van die film wordt Jelle gevraagd wat de doelgroep is van zijn film(s). “Iedereen, maar vooral jongeren”, is het antwoord. En dan vooral met het doel ze weerbaarder te maken. De ‘uithalers’ zijn vaak slachtoffer. Thuis is weinig geld en lijkt geld bijverdienen voor de familie makkelijk, op deze manier.
Coby vraagt hoe hij de prachtige locaties voor ‘Zweven’ en ‘Zwijgrecht’ gevonden heeft. Jelle zegt: “De locaties zijn ook hoofdrolspeler”. Hij heeft zelf gezocht in Nieuw West (Amsterdam) naar locaties die de sfeer goed weergeven. “Armere huizen zijn vaak moeilijker te vinden dan villa’s”. Ook in de haven heeft hij gedraaid op plekken waar “het echt gebeurt”. Bianca Kraus vraagt hoe hij de brute politie-inval voor elkaar gekregen heeft. Het blijkt gefilmd te zijn met een echt politie arrestatieteam. Een team, dat naar eigen zeggen al in zo’n 30% van de woningen van de bewuste flat eerder een inval had gedaan…
Voor het schrijven van een scenario gebruikt Jelle het programma ‘Final Draft’; “Dat helpt echt goed”. Meestal maakt hij ook een shotlist en bij commercials ook een story board. ‘Zweven” is gemaakt met een groep van ongeveer 15 mensen; bij ‘Zwijgrecht’ waren natuurlijk veel mensen betrokken. De doorlooptijd van een videoclip is 5 – 14 dagen; aan ‘Zwijgrecht’ is wel drie jaar gewerkt. Jelle werkt met verschillende teams, afhankelijk van wat voor productie het is. Eelco Claassen schrijft de (prachtige) muziek voor zijn films.
Na de pauze gaat Jelle allereerst in op de vraag “Hoe kan je je eigen niveau verbeteren?” Het allerbelangrijkst is het idee, vindt Jelle. En dat ga je dan zo goed mogelijk uitwerken. Hij licht dit toe aan de hand van de ontstaansgeschiedenis van de videoclip ‘Survivors’ van Hardwell met Danic en Haris. Zijn idee was: er valt een iPod uit een vliegtuig die terechtkomt bij een ongecontacteerde stam indianen; een inheems meisje gaat daarna op zoek naar de herkomst van de muziek die ze op die iPod hoort. Ze trekt door het regenwoud, langs illegale houtkap en oliebassins. Via verschillende dorpen reist ze richting de grote stad en eindigt uiteindelijk bij het festival Tomorrowland Brasil, waar Hardwell en Danic het nummer draaien. En Jelle’s budget was 25K…. Ondanks allerlei productionele problemen slaagde hij erin de clip in Ecuador op te nemen. De casting was lastig: de locals bleken niet erg geschikt als acteur. Een Colombiaans meisje dat hij daar in een club ontmoette werd uiteindelijk gecast voor de rol van de inheemse vrouw. Met kleine vliegtuigjes moesten ze de jungle in; die bleken te zwaar beladen… Na dit prachtige verhaal wordt de fraaie videoclip vertoond.
Hierna zien we nog een clip met Suzan en Freek (‘Blauwe Dag’) die Jelle heeft geschoten in Frankrijk, rond het huis van zijn moeder. Hierin wilde hij graag een 2CV, omdat zijn moeder daarin reed toen hij kind was (en in Frankrijk woonde). Huren in Frankrijk bleek moeilijk; toen heeft Jelle zo’n 2CV maar in Nederland gehuurd en is er zelf mee naar Frankrijk gereden.
Tenslotte nog aandacht voor de videoclip waarmee Jelle in 2005 is doorgebroken: ‘Mr. Sleeves’ van de band Relax. De clip is speciaal doordat Jelle de associatie die hij bij de muziek had met Oktoberfest, Lederhosen en oude Tirolerfilms van RTL in de clip heeft uitgewerkt: terwijl de band speelt worden allerlei Tirolerscenes nagespeeld.
Laatste tip van Jelle: gebruik feedback altijd om je film beter te maken.
Terugkomend op ‘Zwijgrecht’ en de boodschap ervan: In Rotterdam komt een lesprogramma gebaseerd op ‘Zwijgrecht’ en in Amsterdam laat Jelle de film op scholen zien, vaak met een acteur erbij. Ze proberen de jongeren vooral te empoweren en weerbaar te maken. Waarmee een einde komt aan een boeiende en leerzame avond.
Ruud Smeenk