Verslag Steven Geldof, 13 okt. 2014

Het maken van een documentaire en interviewtechniek II

Op de tweede cursusavond van Steven Geldof telde ik 32 belangstellenden. Vandaag beginnen we met het huiswerk van vorige keer, en daarna zullen we diverse documentaire stijlen bekijken en bespreken.

HUISWERKOPDRACHTEN INTERVIEW

  1. De film “Uitgelicht” van Patrick Randsdorp werd getoond. De film betrof een Interview van LVSL lid Henk van de Lucht en duurde 12 minuten en bestond uit meerdere shots. Henk was ook in de zaal aanwezig. Het commentaar van Steven betrof de film en de manier van maken, en niet het verhaal van Henk, dat werd er duidelijk bij verteld. De vragen waren niet voorbereid. De eerste vraag van Patrick was: “Vertel wat over jezelf?” Henk vertelt dan als eerste de geschiedenis van zijn overleden vrouw. De film begint daardoor met het meest menselijke verhaal dat het diepste raakt. Daardoor wordt het moeilijk om in de rest van het interview de spanning op te bouwen en het publiek te boeien. De belichting is daglicht met een extra lamp om schaduw te voorkomen. De achtergrond is een witte muur die niet afleid. Er is geen storende schaduw op de muur. De kadrering is goed. Er is gebruik gemaakt van één dasspeld microfoon. Daardoor is de geïnterviewde goed te verstaan, maar de interviewer is slechter te verstaan. De interviewer zegt soms “ja” en “nee” bij de antwoorden. Dat kan beter voorkomen worden. Daarmee behoud je ruimere montagemogelijkheden.

  2. De film “Litsa” is een film van de heer Bakker over zijn kleindochter op Kreta en duurt 4 ½ minuut. De film bestond uit één shot, er was niet in geknipt. Het verhaallijntje staat in dit geval erg dicht bij de maker. Er lag veel nadruk op een poster in beeld. Dat was volgens de maker een wens van de geïnterviewde. Waarop Steven reageerde dat dit nooit een excuus mocht zijn. De vragen waren voorbereid (doorgesproken) omdat de geïnterviewde de Griekse Nationaliteit heeft en de Nederlandse taal een extra moeilijkheidsgraad was. Dit interview was daardoor meer geregisseerd. Het was te zien aan de manier van antwoorden. Het antwoord begon soms al terwijl de vragen nog gesteld werden. Dit maakt het moeilijker om in de film te knippen. Spreek daarom vooraf altijd af dat je na de vraag twee seconden stilte wil. Steven miste ook een vraag als: “Waarom vind je het zo leuk?” Bij politici moeten de vragen vooraf altijd bekend zijn. Dan heb je de mogelijkheid om ze een laatste prikkelende vraag te stellen die het interview iets extra’s kan geven. Mocht het niet lukken dan kan je het er nog uit knippen. Voor het geluid is de camera microfoon gebruikt, en er is alleen natuurlijk licht gebruikt.

DOCUMENTAIRE STIJLEN

Steven toont als eerste voorbeeld een fragment van de film “Alleman” van Bert Haanstra. De beelden en het geluid vertellen het verhaal. De diverse thema’s typeren Nederland en de Nederlanders en worden verbonden door bruggetjes. Het begint zonder geluid en zonder stem van de voice over. Het betreft de minuut stilte van de dodenherdenking op 4 mei. Een kop van Hitler op de rommelmarkt is het bruggetje naar de Waterloopleinmarkt. De voice over is van Simon Carmiggelt. De filmmaker zelf is niet te horen in de film. Een serie standbeelden werd met een rijder opgenomen, en steeds vanaf dezelfde kant. De filmer heeft zich steeds afgevraagd: Hoe kan ik dat vertellen? en: Hoe kan ik dat kracht bijzetten? Hilarisch zijn de shots van het omkleden van badgasten op het strand. Een groot contrast met de eerdere stille beelden van de dodenherdenking.

Het tweede voorbeeld is het begin van de film “I am” van de filmmaker Tom Shadyac. In de eerste 10 minuten legt hij zelf uit waarom hij de film is gaan maken. Daaruit blijkt zijn band met het onderwerp. De filmmaker gebruikt zichzelf als rode draad in de film. Daarom plaatst hij de camera bijvoorbeeld op de geïnterviewde en interviewer tegelijk. De voice over is de stem van de maker zelf. De film is aangevuld met archiefbeelden van journaals etc. De filmmaker gebruikt zijn eigen statuur ten nadele van zichzelf om zijn verhaal te vertellen. De filmmaker is zelf ziek, het onderwerp is hem nabij, veel dichterbij kan het eigenlijk niet. Er wordt bij een lang interview een animatie gebruikt om het interview te ondersteunen, en de toeschouwer niet voortdurend hetzelfde beeld te tonen. In de film komen verschillende mensen aan het woord. Deze worden eerst geïntroduceerd in de film. In het vervolg van de film wordt hun stemgeluid (van het interview) soms ondersteund door passend beeldmateriaal. Het geluid is leidend. De film heeft kleine hoofdstukjes waarin de vorm en stijl steeds een klein beetje verandert. Kleinere stukjes van verschillende lange interviews zijn achter elkaar gezet om een doorlopend verhaal te vertellen. De film draait om twee vragen: “Wat is er mis met deze wereld?”, en: “Hoe kunnen we het fixen?” Op de vraag: “Wat is er slecht aan deze wereld?” is het antwoord “Ik”. Halverwege de film verandert de vraag in: “Wat is er goed met deze wereld?”. Opvallend vindt de filmmaker als antwoord op deze omgekeerde vraag hetzelfde antwoord, namelijk: “Ik”. Dat verklaart de titel.

Een natuurdocumentaire is altijd beschouwend, het onderwerp staat buiten ons zelf.

HUISWERK OPDRACHT

Maak een plan om mensen te observeren (bv. mensen die naar een standbeeld kijken). Trek er op uit met de camera en observeer en film deze mensen. Monteer het tot een film van maximaal twee minuten. Gebruik daarbij passende muziek die leidend is voor je film. Lever de film aan op usb-stick (mp4 formaat) of als dvd. Gerard, Frans, Jan, Yvonne en Peter hebben zich aangemeld voor deze opdracht.

PORTRETRECHT

Mag je mensen filmen? Ja. Als iemand echt niet gefilmd wil worden kan je die persoon ter wille zijn door het niet te doen. Dan verleen je hem of haar een gunst. Mag je een film met mensen projecteren, vertonen, verspreiden? Dat kan in het geval van de volgende drie voorwaarden: als het een interne vertoning betreft, als geen commercieel belang wordt gediend, en als er geen schade wordt berokkend.

VOLGENDE KEER

Er komen nog twee lessen van Steven Geldof. Daarin wil hij het gaan hebben over 1 montage en 2 ethiek van de documentaire. Eventuele vragen kunnen aan Steven of Pim gemeld worden. Dan kunnen deze ook in de volgende lessen behandeld worden.

Nico Schwering
17 oktober 2014

lvsl logo kleinLVSL clubavonden worden gehouden in: 
Buurtcentrum “Vogelvlucht”
Boshuizerlaan 5
2321 SG Leiden ZW. (Naast 5 meihal)