Verslag cursus Beeldexpressie, 8 sept. 2014

De cursus Beeldexpressie wordt gegeven door Henk van de Meeberg. Met beeldexpressie wordt bedoelt: De toegevoegde waarde aan vorm, beweging, ritme of timing die sommige amateurfilmmakers bewust toepassen bij het maken van hun films. Jammer genoeg gebeurt dat zelden en zijn de meeste amateurfilmers lang en aandachtig bezig met het namaken van films zoals die op TV etc. te zien zijn. Van enige ‘eigen’ inbreng is meestal geen sprake. Er is hooguit sprake van meer van hetzelfde.

Films met film expressieve toevoegingen steken niet zelden uit boven andere, gewoon gemaakte, films. De moeilijkheid is echter dat veel amateurfilmers niet eens door hebben dat in goed gemaakte films deze eerder genoemde filmische expressiemiddelen subtiel aanwezig zijn en er voor kunnen zorgen dat een op dergelijke wijze gemaakte film iets extra’s heeft wat andere films missen.

De insteek van Henk is dat hij amateurfilmers wil proberen aan te geven op welke wijze ze hun films kunnen opwaarderen. Het toepassen van film expressieve middelen kan daarbij van belang zijn. Maar eerst wil hij aangeven wat dat nu precies is: Filmexpressie. Hiervoor heeft hij gevraagd om vooraf enige films te bekijken op de website van Filmclub Maassluis. Daarbij bestond het huiswerk uit het vooraf bekijken van een drietal verschillende films, waarin gevraagd werd naar verschillen in:

  • Expressie (het gevoel wat beelden of spelers bij je oproepen of het ontbreken van informatie wat door de kijker zelf kan worden ingevuld)
  • Perspectief (is het vertellen van een verhaal vanuit een gezichtspunt)
  • Verhaallijn (Vertelvorm, route van vertelling, met spanningsboog en omslagpunten)

De deelnemers moesten, over de films die ze vooraf gezien hadden, door hen zelf ondervonden associaties geven. Dat was nogal uiteenlopend. De deelnemers begrepen weinig van de verschillende emoties in de film over de jonge Feyenoord fans, de overleden Bosnische vader, de onvoorwaardelijk clubliefde voor Feyenoord (die ook voor buitenlanders kan gelden).

henk van de meebergDe korte film Mooring in Rotterdam werd meer gezien als een trailer zonder emoties. De Ghana film werd gezien als een reisverslag en de tekst als bij een documentaire.

In de gegeven films was weinig sprake van expressie vonden de deelnemers. Henk houdt wel van films waarin niet veel gepraat wordt en een vertelling uitsluitend in beelden wordt overgebracht met gevoelsuitdrukking, houding, geluid en tekst. Als filmer hoop je dan dat de kijker zelf invult (begrijpt) wat de filmmaker bedoeld. Dat kan per persoon verschillen omdat iedereen zijn eigen associatie heeft bij het zien van films. De meeste filmkijkers zien liever recht toe recht aan gemaakte films. Die begrijpen ze en daarbij hoeft een kijker niet na te denken. Dat dergelijke films vaak ook heel saai zijn wordt dan op de koop toe genomen. Met expressie hebben die films dan ook weinig te maken. Ze informeren! Voor de meeste filmmakers is dat genoeg.

Henk probeert een lans te breken voor het maken van films waarbij meer en vaker film expressieve middelen zijn toegepast Het liefst zou hij aanmoedigen en aandacht vragen voor het maken van films met een persoonlijke (eigen) stijl. Films die meerdere interpretaties mogelijk maken en desnoods minder breed aanspreken. Deze boodschap wil hij ook doorgeven aan de cursusleden. Hiervoor moesten de deelnemers kijken naar de drie films. Henk wilde de mening van iedere deelnemer horen. En ook nog eens zonder commentaar daarop van de andere deelnemers. Als reden hiervoor gaf hij aan dat tijdens commentaar op commentaar en eindeloos heen en weer gepraat menige goede gedachte al direct om zeep wordt gebracht.

Na bespreking van alle meningen werden er opnieuw 2 films vertoond. De vraag daarbij was opnieuw: zoek naar herkenbare expressie punten of middelen. Hiervoor werden 4 groepjes van 4 deelnemers geformeerd om de films als groep te commentariëren en met elkaar de gevonden punten te bespreken. De eerste film ging over een ouder echtpaar die kennelijk niet wilden verhuizen van hun alleenstaand huisje naar een flat. Er werd opnieuw verschillend gedacht over associaties en associatief gedrag. Makkelijker was het aanwijzen van omslagpunten in de film, de vrouw was sfeerbevestigend (was ze dement?) en het publiek was de derde persoon en kon meedenken. Kortom een aardige film waarover je kunt napraten en van gedachten kan verschillen. Dit was dan ook de bedoeling van Henk.

Een tweede film met veel metaforen en gezichtsuitdrukkingen was nog interessanter. Ook hierover waren de meningen verschillend. Zelfs na uitleg van Henk was het nog niet voor iedereen duidelijk en zeker niet uniform herkenbaar. Het bleek moeilijk om met elkaar te bespreken dat markante punten in de getoonde films te maken hadden met expressie. Het was tevens moeilijk om te ontdekken dat dergelijke punten vooraf aan het maken van een film al in het draaiboek omschreven stonden.

Een ander discussiepunt was dat er in de eerste van de twee films sprake was van een wisselend perspectief en gebruik van film expressieve middelen. Hierop zal Henk de volgende bijeenkomst verder ingaan. Aan het eind van dit onderdeel werden de deelnemers per groep geïnformeerd over het thuis maken van filmopnamen waarin expressieve mogelijkheden zoals vrolijke, verdrietige en boze gezichtsuitdrukkingen, voorkwamen.

Het huiswerk voor de volgende keer per groep is het maken van een film waarbij een keuze gemaakt wordt uit een zevental onderwerpen; de opdracht is om emotie bij de kijker over te brengen door gebruik te maken van film expressieve middelen.

Joop Mosterd
(aangevuld door Henk van de Meeberg)

lvsl logo kleinLVSL clubavonden worden gehouden in: 
Buurtcentrum “Vogelvlucht”
Boshuizerlaan 5
2321 SG Leiden ZW. (Naast 5 meihal)