Steven Geldof - Het maken van een documentaire en interviewtechniek (8 sept. 2014)

Op de eerste cursusavond van Steven Geldof dit seizoen was er weer een volle zaal met ruim 30 toehoorders in Vogelvlucht. Voor de mensen die Steven nog niet kenden stelde hij zichzelf nog eens voor.

steven geldofSteven wil ons dit seizoen (4 avonden) meer gaan vertellen over het maken van documentaires. Uiteindelijk is dat ook goed bruikbaar voor het maken van vakantiefilms. De avond begint met een algemeen deel, en daarna zal dieper op het interview worden ingegaan. Cursisten moeten pen en papier bij de hand houden, want af en toe wordt gevraagd om iets op te schrijven.

Algemeen

Een documentaire over een onderwerp berust (veelal) op waarheid, gaat dieper in op achtergronden en feiten, en verbeeldt de visie van de filmmaker op dat onderwerp.

Stel: Je wilt een documentaire maken.

  1. Waar zou je een documentaire over willen maken? Vraag jezelf daarbij af of je iets met het onderwerp hebt, en diep dat uit? Je link met het onderwerp kan namelijk een belangrijk aanknopingspunt zijn voor de film die je gaat maken. Hoe persoonlijker de relatie van de maker met het onderwerp, hoe interessanter de film waarschijnlijk gaat worden. De toeschouwer van de film moet uiteindelijk verleid worden om ook kennis te maken met de interesse van de filmmaker in het onderwerp.
  2. Wat is het doel van de documentaire / film? Als je op deze vraag een goed antwoord hebt, dan kan je alle vervolgstappen daaraan toetsen. Doe voldoende onderzoek om het doel helder te krijgen. Het kan richting geven om de juiste vragen te stellen in het interview. Verder kan het bepalend zijn voor: de locaties waar je gaat filmen, voor de personages die je gaat filmen, en wat je precies gaat filmen. Tijdens het proces van het film maken moet je ook voortdurend keuzes maken en concessies doen. Het helpt als je daarbij het doel voor ogen hebt.

Uiteindelijk ben je als filmmaker zelf verantwoordelijk voor het resultaat. Wees flexibel als het niet werkt, en probeer dan naar alternatieven te zoeken hoe het wel zou kunnen werken.

Interview

Techniek: voorbereiding, het interview, en de montage. Stel jezelf de vragen:

  1. Wie wil ik interviewen? Hoeveel mensen heb ik nodig om mijn verhaal te kunnen vertellen? Feitelijk moeten de mensen op ethisch verantwoorde wijze het verhaal van de filmmaker vertellen.
  2. Wat wil ik te weten komen? Hiertoe moet het doel van de film duidelijk zijn voor de maker. Probeer antwoord te krijgen op de basale vragen. De centrale vraag moet in het interview aan bod komen, en in de montage wordt uiteindelijk bepaald hoe het in de film komt.
  3. Hoe zorg ik daarvoor? De compassie met het onderwerp bepaalt meestal ook de toon van het interview. Probeer jezelf af te vragen wat de waarde van het moment van het interview is.
  4. Waar gaan we het interview houden? Afhankelijk van het doel van de film kan de locatie worden bepaald. De context van de achtergrond vertelt de toeschouwer altijd iets. Pas op voor omgevingsgeluid van bv. een nabijgelegen snelweg of een telefoon op een kantoor.

Steven gaat wat dieper in op een project “Inspirerende Hutspot” dat hij zelf is gestart. Bij de uitnodiging aan de geïnterviewde personen heeft hij de centrale vraag ook verteld, maar gecamoufleerd tussen een aantal andere nauw samenhangende vragen. Het doel was om de persoon vooraf niet te lang erover na te laten denken, en het uiteindelijk zo natuurlijk mogelijk te filmen. Van tevoren moet je ook vertellen hoe lang het gesprek gaat duren. Steven vroeg de mensen daarvoor drie uur in hun agenda te reserveren. Hij gebruikte dan drie kwartier om voor te praten en op te bouwen, anderhalf uur voor het daadwerkelijke interview, en driekwartier om na te praten en af te breken. Stel de persoon, indien ze nerveus zijn, op zijn gemak. Het interview moet zo natuurlijk zijn als in een gesprek.

Bedenk vooraf hoe je het interview gaat filmen:

  1. Ga je 1 of 2 camera’s gebruiken?
  2. Komt de interviewer wel of niet in beeld? Wat is het beste voor de film? Als de filmmaker sterk bij het onderwerp betrokken is dan moet deze natuurlijk wel in beeld. Als voorbeeld noemt Steven de documentaires van Michael Moore. In zijn films is de interviewer zelf de rode draad in het verhaal.
  3. Welke beelduitsnede ga je gebruiken?
    1. Meestal een krap medium shot.
    2. Een totaalshot kan als inleiding bijdragen.
    3. Een close-up kan als de persoon niet te beweeglijk is. Bedenk wel: hoe closer, hoe minder omgeving er in beeld zal komen.
    4. Alléén een audio interview behoort ook nog tot de mogelijkheden, in dat geval kan je er andere beelden bij monteren, zoals bij een voice over.
  4. Hoe is het licht? Kies de positie op basis van het aanwezige licht en de achtergrond.
    1. Is de persoon goed zichtbaar?
    2. Zet iemand nooit voor een (open) raam met veel tegenlicht.
    3. Neem maximaal één lamp mee. Met zonlicht van voren kan het mooi zijn om bijvoorbeeld met een lamp de kruin wat los te maken van de achtergrond.
    4. Check de belichting vooraf op schaduw op het gelaat, schaduw in oogkassen of verblinding door tegenlicht. Dat gaat het beste door zelf vooraf ook eens op de stoel van de geïnterviewde te gaan zitten.
  5. Plaatsing van de camera?
    1. De camera op ooghoogte van de persoon die je filmt.
    2. De interviewer moet op dezelfde hoogte zijn.
    3. Degene die je interviewt moet bijna in de camera kijken.
  6. Opname van geluid?
    1. Een dasspeld microfoon geeft een helder geluid, besluit vooraf of je deze microfoon wel of niet in beeld wil laten komen.
    2. Opname van geluid met een hengel leidt af, er is namelijk een extra geluidman bij.
      Pim voegde hier aan toe dat de LVSL over dasspeld microfoons en een hengel beschikt, en dat de leden van de vereniging deze kunnen lenen via Norbert of Pim.
  7. Met hoeveel mensen ga je het filmen? Meestal alléén. De aanwezigheid van twee mensen leidt meer af dan één. Bespreek met eventuele anderen vooraf dat jij de relatie met de geïnterviewde wil opbouwen, en dat zij zich op de achtergrond houden, ook in de voor en na gesprekken.
  8. Zorg voor een goede stoel, met rugleuning onder de schouders, zodat deze niet in beeld komt. Let op dat hij niet onderuit gezakt zit, want dat lijkt later door de film nog te worden versterkt. Een persoon achter een tafel creëert afstand tot het publiek, het geeft ook status (bv bij een huisarts of burgemeester). Meestal wil je de persoon echter dichtbij hebben.
  9. Stel de persoon op zijn gemak. Bel in eerste instantie aan zonder de apparatuur. Laat hem eventueel helpen met sjouwen. Camera- en/of geluidmensen moeten proberen onzichtbaar te zijn.

Montage

Steven vertoonde twee gemonteerde voorbeeldfilms over interviews. De eerste betrof een film waarin meerdere interviews van verschillende personen op verschillende locaties over hetzelfde onderwerp waren samengevoegd.

  1. Uit de film is veel kleur verwijderd, hij is bijna zwart-wit. Dat verbindt de beelden van de verschillende personen, bovendien wordt het verhaal er sterker van.
  2. De muziek liep onder de verschillende interviews zachtjes door. Dat is ook een verbindend element.
  3. Steven had de interviews alléén gefilmd, en was dus niet altijd achter de camera. Dat maakte dat de geïnterviewde personen niet altijd van opzij in beeld waren, maar soms centraal.

De tweede film liet juist het maken van een interview zien, en gaf een kijkje in de keuken.

In het gesprek zelf:

  1. Laat de persoon gewoon zijn verhaal doen.
  2. Toon werkelijk interesse in de ondervraagde en wat hij zegt.
  3. Nodig hem uit tot een diepergaand interview.
  4. Kruip in zijn wereld, pak zijn onderwerp beet en ga van daaruit uitbouwen.
  5. De man / vrouw is prioriteit. Hij / zij vertelt, goed luisteren, en daarop doorvragen.
  6. Toon een open houding.

Huiswerkopdracht

Ga eens een interview doen, en monteer dat tot een filmpje van ca. 3 (maximaal 4) minuten. Henk Robbers, Harry Bakker en Patrick boden aan een interview-filmpje te zullen maken dat in de volgende les (over vijf weken) getoond kan worden. Dat neemt echter niet weg dat de anderen naast deze lesstof ook de camera eens ter hand kunnen nemen en eens een interview kunnen filmen.

Nico Schwering
10 september 2014

lvsl logo kleinLVSL clubavonden worden gehouden in: 
Buurtcentrum “Vogelvlucht”
Boshuizerlaan 5
2321 SG Leiden ZW. (Naast 5 meihal)