Verslag van maandag 21 nov. 2016

Vanavond komt Rudi de Boer ons iets vertellen over de geschiedenis van films, filmmakers en acteurs. Voordat het zover is heeft André nog enkele vragen en mededelingen:

  • of de aanwezigen zich bij binnenkomst willen melden bij de “badge uitgeefster”;
  • de eerste repetitie van het koor (LVSL 75 jaar) is volgende week maandag om 19:30 u;
  • volgende week is montage-avond; als je daarvoor nog films wilt downloaden dan z.s.m. want ze worden binnenkort verwijderd door Hans;
  • of de LVSL avond op 5 december doorgaat wordt volgende week beslist;
  • aanmeldingen van films voor o.a. Cinefleur bij Andre (voorzitter@lvsl.nl).
Oh ja, het belangrijkste zou ik bijna vergeten. Pim is ziek.

Dan is het de beurt aan Rudi de Boer. Rudi heeft de studie Theater-, Film- en Televisiewetenschappen gedaan aan de Universiteit Utrecht. Hij begint gepassioneerd te vertellen over de ontwikkeling van films, filmmakers en acteurs.

Rudi heeft twee onderwerpen voor vanavond: “Keuzes van de filmmaker” en “Censuur en symboliek”. Meestal reikt hij een samenvatting uit van zijn presentatie. Dat is maandag niet gebeurd maar die heeft hij alsnog gestuurd. Deze is bijgevoegd aan het eind van het verslag.

Dat hij graag over zijn vak vertelt is van meet af aan duidelijk. Het gaat in hoog tempo waarbij de namen van films, makers en acteurs voorbij flitsen. Interactie met de aanwezigen levert al meteen een aantal vragen op, zoals “Waarom zou je een film willen maken”, “Hoe begin je een film” en “Wat is jouw eerste shot”. Met een film worden denkbeelden gecreëerd waarvan men denkt dat het werkelijkheid is of dat graag gerealiseerd zou zien. Kortom film is illusie. Dit belooft een interessante avond te worden.

scherm rudideboer

Positie
Een belangrijke vraag is waar de camera geplaatst moet worden zodat het beeld weergeeft wat het moet uitdrukken. Voorbeeld: een filmfragment toont een wachtruimte in een ziekenhuis. De aandacht wordt gevestigd op een man en vrouw die op een bank zitten terwijl diverse andere personen op de achtergrond heen en weer lopen. Dan wordt de camera naar de achtergrond verplaatst en “kijkt terug”. Nu zijn de man en vrouw op de achtergrond gekomen en zie je verrassende beelden van de andere mensen. Het levert een totaal ander beeld op.

Censuur
Destijds werd er streng op toegezien dat filmmakers zich hielden aan de Hollywood regels. Dat kwam vooral door de vele schandalen in de twintiger jaren. Hollywood kreeg de bijnaam Sin City. Rudi is gecharmeerd van Alfred Hitchcock’s manier van werken. Hitchcock was nogal vindingrijk in het zodanig aanpassen van scenes dat ze de censuur weerstonden. Als een filmkus maar enkele seconden mag duren neem je een aantal van zulke scenes na elkaar op. Tweemaal vier is ook acht! Een seksueel getinte scene kun je bijvoorbeeld duidelijk maken door op het moment suprême iets anders te laten zien waarbij het voor de kijker duidelijk is wat er gebeurt (trein die donkere tunnel in- en weer uitrijdt, wegvliegende troep spreeuwen, vuurwerk en meer van dergelijke symboliek). Hilarisch is ook het beeld van een filmoperateur die papiertjes steekt in de draaiende filmspoel op locaties waar ongepaste scènes staan.

Emotie
Montage geeft een film een “gezicht”. Het is een middel om te suggereren. Daarbij wordt vaak het Kuleshov effect gebruikt om de kijker conclusies te laten trekken. Z wordt een fragment getoond van een moeder met kind waarbij het aanvankelijk norse gezicht van een toekijkende man veranderd in een vriendelijke blik. Dit is een aardige sympathieke man. Het volgende fragment laat dezelfde man naar een vrouw in bikini kijken. Het gezicht veranderd in dezelfde vriendelijke uitdrukking als bij het kijken naar moeder met kind. Toch zal de kijker nu meer geneigd zijn te denken dat het een “dirty old man” is.

Korte of lange film
Een fragment van ongeveer 10 seconden laat de reis van iemand zien van New York naar Londen. Kan dat en mis je dan niet veel? Het kan. We zagen de taxi in NY, het vliegveld, paspoortcontrole, het vliegtuig, een drankje aan boord en de taxi in Londen.

 
Foto's: Coby Haring

Vertigoshots
Deze worden gebruikt om een drama te vertolken, de kijker te laten schrikken. Rudi laat enkele voorbeelden zien (vrouw die van toren valt en kinderen op het strand waar plotseling een haai opduikt).

Splitscreen, Jump cut, Flash back en Close up
Splitscreen beelden kunnen worden gebruikt om redenen van censuur. Bijvoorbeeld een man en vrouw die niet samen in één bed gefilmd mogen worden. Het kan ook gebruikt worden als tijdsprong of om dezelfde acteur tegelijk en naast elkaar te tonen in verschillende settings. Soms geeft een overgang tussen twee beelden te weinig verschil. Vooral als het een tijdsprong betreft. In dat geval wordt een extra beeld ingevoegd (Jump cut) om de overgang abrupter te maken. Een flash back wordt gebruikt om situaties van nu te verklaren uit het verleden. Zulke beelden worden daarom vaak in zwart-wit getoond. Bij een Close up gaat het meestal om de kijker nadrukkelijker te betrekken bij het onderwerp. In het begin van de CU schrok het publiek nogal eens. Zoals bij het beeld van een meisje met kat in medium- of totaalshot. Bij de overgang naar de Close up dacht het publiek dat de kat het meisje had opgegeten.

Mag alles?
De regels om een goede (correcte) film te maken zijn tegenwoordig soepeler dan in de jaren 50-­‐60. Dat geldt ook voor de Hollywood censuur van destijds. Een film over slavernij met hiphop muziek maken was toen ondenkbaar.

Andere culturen
In Azië is het tonen van intieme scènes verboden. Die worden bijvoorbeeld vervangen door een troep wegvliegende spreeuwen of vuurwerk of een boomshot (Japan).

Het beloofde een interessante avond te worden en het werd een interessante avond. Kijk voor meer details op de website: “www.rudideboer.nl”

Wim Hofman

Download de samenvatting, ontvangen van Rudi de Boer

 

lvsl logo kleinLVSL clubavonden worden gehouden in: 
Buurtcentrum “Vogelvlucht”
Boshuizerlaan 5
2321 SG Leiden ZW. (Naast 5 meihal)